Náo nức lễ hội Kate 2020 của đồng bào Chăm Ninh Thuận

- Advertisement -
nana homestay

Nếu Ramưwan là lễ hội lớn của đồng bào Chăm theo tín ngưỡng Hồi giáo Islam và Bàni giáo thì Kate là lễ hội lớn được xem như tết cổ truyền của đồng bào Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn giáo. Cũng như Ramưwan (Ramadan), khi Kate bắt đầu là lúc hội đồng chức sắc Bàlamôn cùng nhân dân các làng Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn lại tất bật các công việc để thực hiện các nghi thức quan trọng và cùng đón chào một mùa lễ hội mới.

VÀI NÉT VỀ LỄ HỘI KATE CỦA ĐỒNG BÀO CHĂM NINH THUẬN

Theo ghi chép từ nhà nghiên cứu E. Aymonier – A. Cabaton đề cập trong cuốn “Văn hóa Chăm Nghiên cứu và Phê bình” của Trường Văn Món (Sakaya). Kate là danh từ có nguồn gốc  từ Katik của Hindu (Hindu giáo) và từ kattika của Phạn ngữ (Sanskrit). Kate dịch theo nghĩa hiệp chính là một lễ cúng vào tháng 7 Chăm lịch. 

Rạng ngời trong ngày hội lớn (Ảnh: Jamen Ivan)
Rạng ngời trong ngày hội lớn (Ảnh: Jamen Ivan)

Bên cạnh cách hiểu này, Kate còn được hiểu theo một nghĩa chung rộng hơn là một lễ tưởng nhớ tổ tiên, một số vị thần linh, một số vua chúa và các nhân vật có công với đất nước và dân tộc. 

Làm lễ trên tháp (Ảnh: Jamen Ivan)
Làm lễ trên tháp (Ảnh: Jamen Ivan)

Cách hiểu này được thể hiện rất rõ qua nội dung tổ chức lễ hội kate theo văn bản chữ Chăm (akkar thrah) bao gồm kinh hành lễ Kate (danak ngap yang Kate), bài thánh ca của các vị thần (damnây dom po yang) và những lời cầu nguyện của người tham dự lễ (panuec alankar po yang).

CHI TIẾT LỊCH TỔ CHỨC LỄ HỘI KATE 2020

Kate là một lễ hội lớn của người Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn giáo tại Ninh Thuận. Đây là dịp để đồng bào tưởng nhớ các vị thần linh, tổ tiên, ông bà, trời đất đã phù hộ, độ trì và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Đồng thời, Kate còn là lúc để con cháu sum vầy bên gia đình, những người đi xa tìm về cội nguồn văn hóa dân tộc.

Năm nay, trong niềm vui hân hoan, phấn khởi. Theo sự thống nhất từ hội đồng chức sắc Chăm Bàlamôn tỉnh Ninh, lễ hội Kate năm 2020 sẽ chính thức bắt đầu từ ngày 15 và kéo dài đến hết ngày 18 tháng 10 Dương lịch năm Canh Tý (nhằm ngày mùng 1 tháng 7 lịch Chăm lịch). 

Rước Y trang thần Po Inư Nưgar về đền thờ làng Hữu Đức (Ảnh: Jamen Ivan)
Rước Y trang thần Po Inư Nưgar về đền thờ làng Hữu Đức (Ảnh: Jamen Ivan)

Cụ thể, tại đền Pô Inư Nưgar của làng Hữu Đức thuộc xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước. Đúng 13h30, thứ 4 ngày 15 tháng 10, nhân dân các thôn Hữu Đức, Tân Đức, Thành Đức (xã Phước Hữu) thực hiện lễ rước Y trang thần Pô Inư Nưgar từ đồng bào Raglai thôn Tà Nô, xã Phước Hà về đền thờ trong thôn Hữu Đức.

Đông đảo bà con tham gia lễ hội (Ảnh: Jamen Ivan)
Đông đảo bà con tham gia lễ hội (Ảnh: Jamen Ivan)

Sau lễ rước Y trang thần Mẹ xứ sở Pô Inư Nưgar từ thôn Tà Nô về đền thờ Pô Inư Nưgar thôn Hữu Đức. Đúng 6h30 ngày 16 tháng 10, nhân dân các thôn lại cùng nhau thực nghi lễ đưa y trang từ đền thờ trong ra đền thờ ngoài để thực hiện các nghi thức trong phần đại lễ.

Đánh trống vui mừng trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)
Đánh trống vui mừng trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)

Cũng trong khuôn giờ ngày 16 tháng 10 này, nhân dân làng Phước Đồng 2 sẽ thực hiện lễ rước Y trang tại đền tháp Po Klong Garai (thuộc phường Đô Vinh, Tp Phan Rang – Tháp Chàm). Riêng nhân dân làng Hậu Sanh thì phụ trách lễ Y trang thì thực hiện lễ Y trang tại tháp Po Rome (thuộc thôn hậu Sanh, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước).

Nghệ nhân đánh trồng Paranưng trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)
Nghệ nhân đánh trồng Paranưng trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)

Lễ rước Y trang là một nghi thức lớn trong tất cả nghi thức được thực hiện trong phần lễ Kate. Sau lễ rước Y trang là lễ mở cửa tháp, tắm tượng thần (gọi theo tiếng Chăm là Manei Yang), lễ mặc y phục, và cuối cùng là phần đại lễ (adaoh tama). 

Múa chào mừng (Ảnh: Jamen Ivan)
Múa chào mừng (Ảnh: Jamen Ivan)

Phần đại lễ thường bắt đầu từ 9h sáng kéo dài đến 11h trưa. Hầu hết, tất cả các lễ thực hiện tại đền tháp đều diễn ra cùng thời gian với nghi thức tổ chức tương đối giống nhau.

Sau lễ rước Y trang tại 3 đền, tháp trong ngày 16. Từ ngày 17 đến hết ngày 18 tháng 10, nhân dân các làng Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn tại 3 huyện Ninh Phước, Thuận Nam, Thuận Bắc và thôn Thành Ý, xã Thành Hải, Tp Phan Rang – Tháp Chàm tổ chức phần lễ và phần hội tại làng cũng như trong gia đình. 

Đồng bào Raglai tham dự lễ Kate với đồng bào Chăm (Ảnh: Jamen Ivan)
Đồng bào Raglai tham dự lễ Kate với đồng bào Chăm (Ảnh: Jamen Ivan)

Quy trình tổ chức phần lễ tại làng cũng hết sức trang trọng, không kém gì trên các đền, tháp. Tuy nhiên, vì mỗi làng thờ một vị thần riêng nên trong quá trình cúng tế, chủ tế lễ không phải là chức sắc tôn giáo mà là người được dân làng tín nhiệm. Đây sẽ là người thay mặt cho dân làng dâng cúng lễ vật cho thần và cầu mong thần sẽ phù hộ, độ trì ban phước lành cho làng.

Hòa mình trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)
Hòa mình trong ngày hội (Ảnh: Jamen Ivan)

Cùng diễn ra với phần lễ chính là phần hội. Tùy theo quy mô mỗi làng mà phần hội được tổ chức khác nhau. Có làng sẽ kết hợp trình diễn văn hóa, nghệ thuật và hội thao với nhiều môn sôi động dành cho tất cả lứa tuổi. Có làng chỉ đơn giản tổ vài môn thi đấu như đội nước, đá bóng, … sau đó đi thăm hỏi bà con, xóm giềng và vui cùng nhau trong các buổi tiệc đón mừng của lễ hội.

Xinh tươi trong bộ trang phục truyền thống (Ảnh: Jamen Ivan)
Xinh tươi trong bộ trang phục truyền thống (Ảnh: Jamen Ivan)

Trên đây là thông tin lịch tổ chức lễ hội Kate 2020 của đồng bào Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn tỉnh Ninh Thuận. Nếu có dịp đến đây vào những ngày này, tại các làng Chăm Bàlamôn và trên hai đền tháp. Trong không gian hân hoan, sôi động của mùa lễ hội, bạn sẽ được cảm nhận bao điều thú vị của nét văn hóa Chăm độc đáo.

Travel Writer

Blogger Kafin

Ảnh:  Jamen Ivan

- Advertisement - nana homestay

Bài viết mới

Review tour Ninh Thuận 1 ngày: Vĩnh Hy – Hang Rái – vườn nho Thái An CÓ GÌ HAY?

Vĩnh Hy, Hang Rái và vườn nho Thái An là 3 địa điểm CỰC HOT ở Ninh Thuận,  do đó đến Ninh Thuận nhất định phải đến 3 điểm này. Vậy, Vĩnh Hy, Hang Rái và vườn nho Thái An CÓ...

Review tour Vĩnh Hy – Hang Rái – vườn nho 1 ngày CỰC CHẤT

Đi ngang qua Ninh Thuận bao lần rồi nhưng mình chưa có dịp dừng lại đây tham quan này nọ. Nhiều lúc rảnh, lướt web thấy mấy bạn Travel Blogger đăng hình, quay video rồi review chi tiết mà thích hết...

Review tour Mũi Dinh – Tanyoli KHÔNG GÌ CHUẨN HƠN

 Ninh Thuận có rất nhiều điểm đến đẹp, nổi tiếng. Nổi bật trong số này có thể kể đến Mũi Dinh và làng mông cổ Tanyoli. Nếu chuyến đi sắp tới của bạn chưa có hai điểm này thì mình khuyên...

Review món lẩu bò Phan Rang: NHẤT ĐỊNH PHẢI ĂN 1 LẦN

 Lẩu bò là món ăn dường như đã trở nên quen thuộc với nhiều người khi thường xuyên xuất hiện trong các bữa tiệc. Đặc biệt, đây là món ăn được bán ở rất nhiều nơi, hay nói cách khác là...

Review món bánh xèo Phan Rang: ĐẶC SẢN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

Bánh xèo là món ăn rất đỗi quen thuộc trong đời sống người dân miền Trung cũng như miền Tây Nam Bộ. Một món bánh thơm ngon, béo giòn từ vị bột được làm từ gạo và phần nhân đa dạng...

More from author

Kinh nghiệm đi làng nho Thái An Ninh Thuận CỰC ĐÃ [cập nhật 2021]

Bên cạnh những cái tên như đồi cát Mũi Dinh, làng mông cổ Tanyoli, Hang Rái, vịnh Vĩnh Hy và đảo Bình Ba thì...

Cẩm nang du lịch đảo Bình Hưng ĐẦY ĐỦ NHẤT  [cập nhật 2021]

Bên cạnh vịnh Vĩnh Hy thì đảo Bình Hưng là địa điểm trải nghiệm biển đáng đến khi đi du lịch Ninh Thuận. Tuy...

Kinh nghiệm đi vịnh Vĩnh Hy Ninh Thuận CỰC ĐÃ [cập nhật 2021]

Ninh Thuận có rất nhiều điểm du lịch ấn tượng được nhiều người yêu thích. Một trong số đó chính là vịnh Vĩnh Hy....

Kinh nghiệm đi đồng cừu An Hòa Ninh Hòa ĐẦY ĐỦ NHẤT

Đồng cừu An Hòa là cái tên đã không còn lạ với nhiều người khi đi du lịch Ninh Thuận. Tuy nhiên, vì không...