Một lần ghé thăm làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp Ninh Thuận

- Advertisement -
nana homestay

Đồng bào Chăm Ninh Thuận nổi tiếng với ba làng nghề truyền thống bao gồm nghề thuốc cổ truyền của làng Phước Nhơn, nghề gốm của làng Bàu Trúc và nghề dệt thổ cẩm của làng Mỹ Nghiệp. Độc đáo trong ba làng nghề này, làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp được biết đến như một nét tinh hoa trong nghệ thuật với sức hút cực mạnh.

Làng hiện thuộc địa phận thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, cách làng Bàu Trúc 2km và thành phố Phan Rang 12km. 

Được biết, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm đã có từ lâu đời. Nói cách khác, nghề dệt thổ cẩm là nghề có lịch sử hình thành sớm nhất trong tất các nghề truyền thống còn sót lại đến hiện nay. 

Nghề đan dệt thổ cẩm truyền thống làng Chăm Mỹ Nghiệp (Ảnh: Inra Jaya)
Nghề đan dệt thổ cẩm truyền thống làng Chăm Mỹ Nghiệp (Ảnh: Inra Jaya)

Riêng với nghề dệt thổ cẩm của làng Chăm Mỹ Nghiệp thì tương truyền được hình thành từ khoảng thế kỷ VI. Tổ nghề khai sáng chính là Po Yang Inư Nagar (mẹ xứ sở), là nữ thần lớn của vương quốc Champa. Thần còn có tên nữa là Muk Juk (người Việt gọi là Bà Đen), người Chăm gọi là Patao Kumay (vua của đàn bà) hoặc Stri Ratjnhi (chúa của phụ nữ).

Rạng ngời trong bộ trang phục truyền thống được may bằng thổ cẩm (Ảnh: Inra Jaya)
Rạng ngời trong bộ trang phục truyền thống được may bằng thổ cẩm (Ảnh: Inra Jaya)

Trải qua bao năm tháng lịch sử, đến nay nghề dệt vẫn được hậu duệ đời sau lưu truyền, gìn giữ và phát huy mạnh mẽ. Thể hiện cho điều này, năm 2017 Sở VHTT & Du lịch đã kiến nghị Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đưa làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia. Đây là một điều có ý nghĩa quan trọng trong việc khích lệ tinh thần để sáng tạo ra nhiều sản phẩm đẹp, bền phục vụ tốt nhu cầu người tiêu dùng.

CẢM NHẬN NÉT TINH HOA TRONG NGHỆ THUẬT DỆT THỔ CẨM TRUYỀN THỐNG

Phải nói rằng, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam nói chung và nghề dệt thổ cẩm của người Chăm làng Mỹ Nghiệp nói riêng đều mang một tinh hoa đạt mức đỉnh cao trong nghệ thuật. 

Nhưng cuộn tơ dùng đang để đang dệt thổ cẩm (Ảnh: Inra Jaya)
Nhưng cuộn tơ dùng đang để đang dệt thổ cẩm (Ảnh: Inra Jaya)

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là phương thức và chất lượng sản phẩm của mỗi dân tộc đều như nhau. Mà ngược lại, dựa vào điều kiện đặc trưng từng vùng, óc sáng tạo cũng như sự thừa hưởng nét tinh túy từ các thế hệ mà mỗi dân tộc đều có nét riêng cho mình. 

Đa dạng màu sắc cho mỗi sản phẩm thổ cẩm được đan dệt (Ảnh: Inra Jaya)
Đa dạng màu sắc cho mỗi sản phẩm thổ cẩm được đan dệt (Ảnh: Inra Jaya)

Nghề dệt làng Chăm Mỹ Nghiệp ở Ninh Thuận cũng vậy. Để tạo nên điểm nhấn đặc trưng cho riêng mình, các nghệ nhân qua bao đời đã giữ nguyên nét nguyên bản truyền thống với nhiều cách hết sức đa dạng và sinh động.

Quy trình đan dệt thổ cẩm đòi hỏi nghệ nhân phải hết sức tập trung và khéo tay (Ảnh: Inra Jaya)
Quy trình đan dệt thổ cẩm đòi hỏi nghệ nhân phải hết sức tập trung và khéo tay (Ảnh: Inra Jaya)

Cụ thể, trước khi tạo ra một sản phẩm đảm bảo chất lượng cũng như thể hiện các yếu tố. Thổ cẩm sẽ trải qua các công đoạn bao gồm tách hạt lấy bông, ngâm dập, nhuộm, hồ, chải và đánh ống. Trong các công đoạn này, giai đoạn nhuộm, chải, và đánh ống sợi thổ cẩm được chú trọng kỹ lưỡng vì đây là những yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm có được đảm bảo hay không.

Công phu trên từng sợi tơ khi đưa vào khung dệt (Ảnh: Inra Jaya)
Công phu trên từng sợi tơ khi đưa vào khung dệt (Ảnh: Inra Jaya)

Cũng nói thêm về công đoạn nhuộm, mọi thứ không dùng phẩm màu mà hoàn toàn là các nguyên liệu có sẵn từ thiên nhiên. Đây là lý do vì sao mà từng sản phẩm thổ cẩm làm ra đều rất nổi bật và bắt mắt.

Người nghệ nhân bên khung dệt thổ cẩm truyền thống (Ảnh: Inra Jaya)
Người nghệ nhân bên khung dệt thổ cẩm truyền thống (Ảnh: Inra Jaya)

Sau khi hoàn tất các công đoạn để có nguyên liệu dệt như mong muốn. Nghệ nhân sẽ bắt đầu thực hiện quy trình dệt theo cách sáng tạo của mình. Có hai quy trình dệt, dệt trên khung dệt vuông và khung dệt dài. Trong đó, khung dệt vuông chuyên làm ra những tấm thổ cẩm lớn để máy quần áo, khăn choàng, rèm cửa, tấm thảm, … còn khung dệt dài thì chủ yếu là các sản phẩm trang trí, hỗ trợ cho trang phục, …

Nghệ thuật đan dệt đạt mức đỉnh cao trong nghệ thuật (Ảnh: Inra Jaya)
Nghệ thuật đan dệt đạt mức đỉnh cao trong nghệ thuật (Ảnh: Inra Jaya)

Quá trình dệt trên khung vuông hay khung dài sẽ trải qua khoảng thời gian từ 2 đến 3 ngày, tùy theo sản phẩm. Quan trọng là quy trình dệt đỏi hòi nghệ nhân thực hiện phải luôn tập trung cao độ, nhịp nhàng, kiên trì cũng như ghi nhớ từng bước cụ thể để làm sao đường nét trên tấm thổ cẩm toát lên tinh xảo nhất.

Thổ cẩm trong văn hóa, tín ngưỡng, đời sống của đồng bào (Ảnh: Inra Jaya)
Thổ cẩm trong văn hóa, tín ngưỡng, đời sống của đồng bào (Ảnh: Inra Jaya)

Ngoài đường nét, hoa văn thể hiện trên thổ cẩm chính yếu tố chính thể hiện sự quý phái, sang trọng cho sản phẩm. Để làm được điều này, các nghệ nhân đã dùng các hoa văn cổ từ xưa như thần đèn, Siva, Rồng trời hay Văn cổ, đặc biệt là các hoa văn về Văn con voi của người Tây Nguyên, hay Văn hoa mai của người Kinh, đồng thời kết hợp các chất liệu mới như sợi tổng hợp, sợi kim tuyến làm Văn cầu vòng đủ các sắc màu của đất trời, thật ấn tượng.

Thổ cẩm dùng may sắc phụ cho các vị tu sĩ trong cộng đồng (Ảnh: Inra Jaya)
Thổ cẩm dùng may sắc phụ cho các vị tu sĩ trong cộng đồng (Ảnh: Inra Jaya)

Có một điều đặc trưng khi nói về các sản phẩm thổ cẩm của làng Mỹ Nghiệp là không có sản phẩm nào giống sản phẩm nào. Mặc dù tất cả đều được dệt chung trên một khung dệt và hoa văn đều được sáng tạo từ một ý tưởng trong quá trình thực hiện. Đây chính là nét riêng của nghề dệt làng Chăm Mỹ Nghiệp mà đến nay chưa có nghề dệt nào làm được.

Bên cạnh những điều này, sản phẩm thổ cẩm làng dệt Mỹ Nghiệp còn nổi bật bởi sự phong phú, đa dạng về màu sắc, kiểu dáng, chủng loại. 

THAM QUAN TRẢI NGHIỆM NGHỆ THUẬT DỆT THỔ CẨM LÀNG CHĂM MỸ NGHIỆP

Một chuyến du lịch Ninh Thuận chắc chắn có nhiều nơi để đến. Tuy nhiên, với làng nghề cổ xưa nhất Đông Nam Á còn sót lại sau bao biến cố lịch sử thì nhất định phải đến đây một lần.

Tham quan một cơ sở đang dệt thổ cẩm truyền thống (Ảnh: Inra Jaya)
Tham quan một cơ sở đang dệt thổ cẩm truyền thống (Ảnh: Inra Jaya)

Tại đây, bạn sẽ hiểu hơn về nét văn hóa trong đời sống thường ngày của đồng bào. Được tận mắt chứng kiến nghệ thuật dệt thổ cẩm theo cách thức nguyên bản từ xưa. Được lắng nghe những câu chuyện thăng trầm của những nghệ nhân mang sứ mệnh gìn giữ, phát huy nét đẹp của nghề. Và quan trọng được một lần trải nghiệm cách dệt thổ cẩm trên khung dệt cổ xưa.

Trải nghiệm đang dệt thổ cẩm tại làng Chăm Mỹ Nghiệp (Ảnh: Inra Jaya)
Trải nghiệm đang dệt thổ cẩm tại làng Chăm Mỹ Nghiệp (Ảnh: Inra Jaya)

Một chuyến tham quan tại làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp còn nhiều điều thú vị khác. Để thêm sinh động, bạn có thể kết hợp với làng gốm Chăm Bàu Trúc và mô hình du lịch sinh thái văn hóa Sen Charai. Ở đây, không gian về một văn hóa độc đáo sẽ cho bạn những cái nhìn tuyệt đẹp.

Travel Writer 

Blogger Kafin

Ảnh: Photo Inra Jaya

- Advertisement - nana homestay

Bài viết mới

Review tour Ninh Thuận 1 ngày: Vĩnh Hy – Hang Rái – vườn nho Thái An CÓ GÌ HAY?

Vĩnh Hy, Hang Rái và vườn nho Thái An là 3 địa điểm CỰC HOT ở Ninh Thuận,  do đó đến Ninh Thuận nhất định phải đến 3 điểm này. Vậy, Vĩnh Hy, Hang Rái và vườn nho Thái An CÓ...

Review tour Vĩnh Hy – Hang Rái – vườn nho 1 ngày CỰC CHẤT

Đi ngang qua Ninh Thuận bao lần rồi nhưng mình chưa có dịp dừng lại đây tham quan này nọ. Nhiều lúc rảnh, lướt web thấy mấy bạn Travel Blogger đăng hình, quay video rồi review chi tiết mà thích hết...

Review tour Mũi Dinh – Tanyoli KHÔNG GÌ CHUẨN HƠN

 Ninh Thuận có rất nhiều điểm đến đẹp, nổi tiếng. Nổi bật trong số này có thể kể đến Mũi Dinh và làng mông cổ Tanyoli. Nếu chuyến đi sắp tới của bạn chưa có hai điểm này thì mình khuyên...

Review món lẩu bò Phan Rang: NHẤT ĐỊNH PHẢI ĂN 1 LẦN

 Lẩu bò là món ăn dường như đã trở nên quen thuộc với nhiều người khi thường xuyên xuất hiện trong các bữa tiệc. Đặc biệt, đây là món ăn được bán ở rất nhiều nơi, hay nói cách khác là...

Review món bánh xèo Phan Rang: ĐẶC SẢN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

Bánh xèo là món ăn rất đỗi quen thuộc trong đời sống người dân miền Trung cũng như miền Tây Nam Bộ. Một món bánh thơm ngon, béo giòn từ vị bột được làm từ gạo và phần nhân đa dạng...

More from author

Kinh nghiệm đi làng nho Thái An Ninh Thuận CỰC ĐÃ [cập nhật 2021]

Bên cạnh những cái tên như đồi cát Mũi Dinh, làng mông cổ Tanyoli, Hang Rái, vịnh Vĩnh Hy và đảo Bình Ba thì...

Cẩm nang du lịch đảo Bình Hưng ĐẦY ĐỦ NHẤT  [cập nhật 2021]

Bên cạnh vịnh Vĩnh Hy thì đảo Bình Hưng là địa điểm trải nghiệm biển đáng đến khi đi du lịch Ninh Thuận. Tuy...

Kinh nghiệm đi vịnh Vĩnh Hy Ninh Thuận CỰC ĐÃ [cập nhật 2021]

Ninh Thuận có rất nhiều điểm du lịch ấn tượng được nhiều người yêu thích. Một trong số đó chính là vịnh Vĩnh Hy....

Kinh nghiệm đi đồng cừu An Hòa Ninh Hòa ĐẦY ĐỦ NHẤT

Đồng cừu An Hòa là cái tên đã không còn lạ với nhiều người khi đi du lịch Ninh Thuận. Tuy nhiên, vì không...